Liệu các doanh nghiệp dầu khí nhỏ đang nhìn thấy cơ hội vàng cuối cùng hay họ sẽ đối mặt với rủi ro rất lớn nếu New Zealand tái áp dụng lệnh cấm khoan ngoài khơi?
Các doanh nghiệp dầu khí quy mô nhỏ đang tăng tốc chuẩn bị hồ sơ xin giấy phép thăm dò ngoài khơi New Zealand trước khả năng chính phủ mới có thể khôi phục lệnh cấm khoan dầu khí nếu có sự thay đổi về chính trị trong thời gian tới. Đây được xem là cuộc đua với thời gian khi khung pháp lý hiện nay vẫn cho phép tiếp nhận hồ sơ cấp phép sau khi chính phủ dỡ bỏ lệnh cấm được áp dụng từ năm 2018.
Năm 2025, New Zealand chính thức mở lại hoạt động tiếp nhận hồ sơ thăm dò dầu khí sau bảy năm gián đoạn. Động thái này nhằm tăng cường an ninh năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và duy trì nguồn cung khí tự nhiên phục vụ phát điện cũng như công nghiệp. Tuy nhiên, đến nay thị trường vẫn chưa ghi nhận các hợp đồng khoan mới hoặc dự án thăm dò quy mô lớn được triển khai.
Nguyên nhân chủ yếu là các tập đoàn dầu khí quốc tế vẫn tỏ ra thận trọng. Việc phát triển một dự án ngoài khơi thường cần từ nhiều năm đến hơn một thập kỷ để hoàn thành, trong khi nguy cơ thay đổi chính sách sau các kỳ bầu cử khiến nhà đầu tư lo ngại về khả năng thu hồi vốn.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp dầu khí nhỏ trở thành lực lượng tích cực nhất. Họ kỳ vọng nếu sở hữu giấy phép thăm dò trước khi chính sách thay đổi, các quyền khai thác sẽ được bảo vệ theo quy định hiện hành hoặc trở thành tài sản có giá trị để hợp tác với các tập đoàn lớn trong tương lai.
Bảng tổng hợp bối cảnh thị trường
Nội dung Giai đoạn 2018 đến 2024 Giai đoạn hiện nay
Chính sách thăm dò Cấm cấp phép mới Mở lại tiếp nhận hồ sơ
Doanh nghiệp quan tâm Rất hạn chế Chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ
Hợp đồng khoan mới Gần như không có Chưa ghi nhận dự án lớn
Rủi ro chính Không được cấp phép Có thể thay đổi chính sách trong tương lai
Việc các doanh nghiệp nhỏ tham gia trước không đồng nghĩa các dự án sẽ nhanh chóng được triển khai. Hoạt động thăm dò ngoài khơi đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, công nghệ cao và phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Phần lớn các công ty nhỏ sẽ cần tìm kiếm đối tác chiến lược hoặc chuyển nhượng một phần quyền lợi nếu phát hiện triển vọng thương mại.
So sánh quan điểm của hai chính phủ
Nội dung Chính phủ trước Chính phủ hiện tại
Quan điểm về dầu khí Hạn chế phát triển thăm dò mới Khuyến khích thăm dò để bảo đảm an ninh năng lượng
Mục tiêu ưu tiên Giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng Cân bằng giữa môi trường và nguồn cung năng lượng
Chính sách cấp phép Dừng cấp phép ngoài khơi Mở lại quy trình cấp phép
Các chuyên gia cho rằng nếu New Zealand tiếp tục duy trì chính sách mở cửa đủ lâu, quốc gia này có thể thu hút thêm đầu tư vào lĩnh vực thăm dò. Ngược lại, nếu lệnh cấm được tái áp dụng sau một cuộc chuyển giao quyền lực, nhiều kế hoạch đầu tư có nguy cơ bị đình trệ, khiến môi trường đầu tư trở nên kém hấp dẫn hơn do thiếu tính ổn định về chính sách.
Đối với thị trường năng lượng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, diễn biến tại New Zealand là ví dụ điển hình cho thấy yếu tố chính sách có thể ảnh hưởng mạnh đến quyết định đầu tư, thậm chí còn lớn hơn cả biến động giá dầu trong ngắn hạn. Nhà đầu tư hiện sẽ theo dõi sát tiến độ cấp phép trong những tháng tới để đánh giá liệu cuộc đua này có tạo ra làn sóng thăm dò mới hay chỉ dừng lại ở giai đoạn chuẩn bị hồ sơ.
