Iran Dọa Đóng Cửa Biển Bab el-Mandeb, Đe dọa An ninh Năng lượng Toàn cầu

Trong một diễn biến căng thẳng khu vực, Iran đã chỉ đạo phong trào Houthi ở Yemen chuẩn bị sẵn sàng để đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb - tuyến đường biển huyết mạch dẫn đến Biển Đỏ - nếu Mỹ thực hiện các mối đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Theo các nguồn tin cấp cao của Iran, nước Cộng hòa Hồi giáo đã thảo luận ý tưởng này với đồng minh Houthi, với lực lượng phiến quân hiện đang chờ lệnh cuối cùng để bắt đầu nhắm vào giao thông hàng hải.

Mối đe dọa từ Iran và Houthi

Một nguồn tin thân cận với lực lượng Houthi đã xác nhận rằng nhóm này đã triển khai kho dự trữ drone và tên lửa tiên tiến trên các vùng cao chiến lược của Yemen nhìn ra thành phố Hodeidah và Vịnh Aden. Các quyết định hoạt động liên quan đến việc đóng cửa chính thức eo biển sẽ được giám sát bởi đại diện của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có mặt tại Yemen.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Iran và Mỹ sau khi Washington đe dọa sẽ đáp trả các cuộc tấn công của Iran vào các mục tiêu Israel. Việc đóng cửa Bab el-Mandeb sẽ là một biện pháp đáp trả mạnh mẽ từ phía Iran, có khả năng gây ra cú sốc lớn cho thị trường năng lượng toàn cầu.

Tầm quan trọng chiến lược của Bab el-Mandeb

Eo biển Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương, là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới. Eo biển này cho phép khoảng 7% thương mại năng lượng toàn cầu đi qua, bao gồm dầu thô và sản phẩm dầu mỏ từ Trung Đông đến châu Âu, Bắc Mỹ và các thị trường khác.

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển này có thể buộc các công ty vận tải biển quốc tế phải chuyển hướng tàu vòng quanh mũi Hảo Vọng ở châu Phi, làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển và thời gian đi lại. Điều này sẽ làm trầm trọng thêm khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz - một tuyến đường quan trọng khác - đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bảng: So sánh lưu lượng dầu qua eo biển Bab el-Mandeb và Hormuz

Tác động đến Ả Rập Xê Út và thị trường năng lượng

Ả Rập Xê Út đối mặt với rủi ro đặc biệt do phụ thuộc nặng nề vào Biển Đỏ. Vương quốc này đã chuyển hướng 70% xuất khẩu năng lượng của mình qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Sau khi thỏa thuận ngừng bắn kéo bốn năm với lực lượng Houthi tan rã, với việc Houthi bắn tên lửa vào Ả Rập Xê Út và nhóm có liên kết với Iran buộc tội Vương quốc không kích sân bay do Houthi kiểm soát, Ả Rập Xê Út đã đẩy lượng dầu thô xuất khẩu qua Yanbu gần công suất vận hành tối đa.

Ả Rập Xê Út đã phụ thuộc nặng nẽ vào đường ống dầu thô Đông-Tây Petroline dài 1.200 km để cung cấp cho Cảng Thương mại Yanbu, nhằm né qua eo biển Hormuz. Lượng dầu thô của Ả Rập Xê Út qua Yanbu đã trung bình trên 4 triệu thùng/ngày kể từ tháng 6, một sự gia tăng đáng kể so với chỉ 973.000 thùng/ngày trong cùng kỳ năm 2025, và tiếp tục tăng lên 4,7 triệu thùng/ngày sau khi thỏa thuận ngừng bắn kết thúc vào ngày 13 tháng 7.

Bảng: Xuất khẩu dầu thô qua Yanbu trước và sau khi thỏa thuận ngừng bắn kết thúc

Biện pháp ứng phó của Ả Rập Xê Út

Để giảm thiểu mối đe dọa từ sự gián đoạn kéo dài nhiều tuyến vận tải biển, Ả Rập Xê Út hiện đang đánh giá một kế hoạch mở rộng cơ sở hạ tầng quy mô lớn để nâng vĩnh viễn công suất đường ống và mạng lưới terminal ở phía tây. Việc mở rộng này nhằm mục đích giảm sự phụ thuộc vào các tuyến đường biển dễ bị tổn thương và tăng cường khả năng năng lượng của quốc gia.

Động thái này cho thấy Ả Rập Xê Út đang chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, trong đó cả hai eo biển chiến lược - Bab el-Mandeb và Hormuz - có thể bị đóng cửa hoặc bị hạn chế nghiêm trọng, gây ra khủng hoảng năng lượng chưa từng có trên toàn cầu.

Triển vọng và tác động toàn cầu

Việc Iran có thể thực hiện mối đe dọa đóng cửa Bab el-Mandeb sẽ tạo ra một tình huống địa chính trị phức tạp, có khả năng kéo cả Mỹ và các đồng minh vào một cuộc xung đột rộng lớn hơn trong khu vực. Với Biển Đỏ và eo biển Hormuz đã là những điểm nóng căng thẳng, việc thêm Bab el-Mandeb vào danh sách các tuyến đường biển bị đe dọa sẽ làm trầm trọng thêm tình hình bất ổn khu vực.

Về mặt kinh tế, bất kỳ sự gián đoạn nào đối với thương mại năng lượng qua Bab el-Mandeb sẽ ngay lập tức tác động đến giá dầu toàn cầu, có thể đẩy giá dầu lên mức cao chưa từng thấy. Điều này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến các nền kinh tế tiêu thụ năng lượng lớn như Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu, mà còn sẽ gây ra lạm phát gia tăng trên toàn cầu.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, trong bối cảnh hiện tại, cộng đồng quốc tế cần tìm kiếm các giải pháp ngoại giao để giảm bớt căng thẳng và ngăn chặn kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra. Tuy nhiên, với sự leo thang liên tục giữa Iran và các cường quốc phương Tây, khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu trong tương lai gần vẫn là một mối lo ngại thực sự.

#BabElMandeb #Iran #Houthi #BienDo #NangLuong #BienDong #AnNinhNangLuong #ArabSaudi