Chiến lược của Washington để vô hiệu hóa đòn bẩy địa chính trị Iran tại Hormuz

Tình Hình Địa Chính Trị Tại Eo Biển Hormuz: Mỹ và Đồng Minh Tìm Kiếm Giải Pháp Dài Hạn

Trong nhiều thập kỷ qua, Iran đã sử dụng Eo Biển Hormuz như một vũ khí địa chính trị hiệu quả nhất của mình. Đây là một điểm nút năng lượng quan trọng, nơi vận chuyển đến một phần ba sản lượng dầu của thế giới và khoảng một phần năm lượng khí đốt hóa lỏng (LNG). Việc Tehran phong tỏa tuyến đường vận chuyển ngay khi quân đội Mỹ và Israel tiến hành hoạt động quân sự chung vào ngày 28 tháng 2 đã dẫn đến sự ngừng trệ của hoạt động hàng hải qua eo biển này, khiến giá dầu tăng vọt hơn 70%.

Khả năng phong tỏa kéo dài cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày 3 tháng 11 là yếu tố quyết định khiến Tổng thống Donald Trump có ý định ký kết thỏa thuận hòa bình, ít nhất là trong ngắn hạn. Bởi vì, có một mối liên hệ trực tiếp giữa giá dầu, giá xăng, tăng trưởng kinh tế của Mỹ và sự thành công của các tổng thống và đảng phái đương nhiệm trong các cuộc bầu cử, như đã được phân tích chi tiết trong cuốn sách mới nhất của tôi về trật tự thị trường dầu toàn cầu.

Động Thái Của Mỹ và Đồng Minh

Theo thông tin từ nhiều nguồn an ninh năng lượng cấp cao tại London, Brussels và Washington, đã có những động thái nhằm tái cấu trúc bản đồ năng lượng khu vực để đảm bảo rằng mối đe dọa từ Iran tại eo biển Hormuz ngày càng trở nên kém hiệu quả trong những năm tới.

Tổng thống Trump ủng hộ các phương pháp trung và dài hạn để vượt qua eo biển Hormuz, nhất là khi các biện pháp ngắn hạn đã trở nên ít hiệu quả sau khi Tehran phong tỏa. Hành lang 'Southern Highway' dọc theo bờ biển Oman đã được các đồng minh của Mỹ và Vùng Vịnh hỗ trợ, cho phép một số lượng tàu thuyền nhất định đi qua, nhưng vẫn chưa quay về mức 700 tàu mỗi tuần như trước.

Các Giải Pháp Được Triển Khai

Các biện pháp khác cũng đã được áp dụng, bao gồm việc mở rộng công suất của Đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út lên 7 triệu thùng/ngày, mặc dù thực tế là công suất xuất khẩu chỉ đạt khoảng 4.5 triệu thùng/ngày do các nút thắt tại cảng Yanbu. Đường ống Habshan-Fujairah của UAE, dài 360 km, đã được nâng cấp lên 1.8 triệu thùng/ngày.

Các nguồn cung dầu từ Mỹ và các quốc gia khác cũng đã được tăng cường, cùng với việc phát hành hàng triệu thùng từ kho dự trữ dầu chiến lược của các nước thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tạo nên một lớp đệm quan trọng trước tình hình kinh tế khi phong tỏa xảy ra.

Các Kế Hoạch Dài Hạn

Mỹ đang tìm kiếm các giải pháp dài hạn nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Giai đoạn đầu của các nỗ lực này nhằm tránh khoảng 50% lượng dầu chảy qua eo biển này bằng cách sử dụng các hành lang đất liền hiện có và thúc đẩy xây dựng nhanh chóng.

UAE đang nhanh chóng xây dựng một đường ống song song đến Fujairah, dự kiến sẽ gấp đôi công suất tránh né lên hơn 3 triệu thùng/ngày, hoàn thành vào năm 2027. Một ý tưởng tương tự do Mỹ khởi xướng là cho phép Iraq bơm nhiều dầu từ miền bắc qua đường ống Kirkuk-Ceyhan đến bờ biển Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ.

Hành Lang Kinh Tế Ấn Độ-Trung Đông-Châu Âu

Một trong những thành phần quan trọng nhất trong nỗ lực của Mỹ nhằm giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz là Hành Lang Kinh Tế Ấn Độ-Trung Đông-Châu Âu (IMEC). Dự án này đã được khởi động tại Hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2023 nhưng đã bị đình trệ do xung đột khu vực. Tuy nhiên, với phong tỏa eo biển Hormuz, dự án này đã được đẩy nhanh, với khả năng chuyển hướng khoảng 60% lưu lượng hàng hóa container hiện tại.

IMEC bao gồm hai hành lang tích hợp: một nhánh hàng hải kết nối các cảng phía tây của Ấn Độ với Vịnh Ả Rập, và một mạng lưới đường sắt trên đất liền chạy qua Ả Rập Saudi và Jordan đến cảng Haifa của Israel.

Những biện pháp này cho thấy rằng Washington và các đồng minh không còn chỉ dựa vào việc quản lý khủng hoảng ngắn hạn mà đang xây dựng một kiến trúc đa tuyến lâu dài, giảm thiểu tác động kinh tế từ các phong tỏa trong tương lai. Mục tiêu lâu dài rất rõ ràng: đảm bảo rằng cuộc khủng hoảng tại Hormuz tiếp theo sẽ không trở thành một cuộc khủng hoảng toàn cầu.

#Iran #EoBienHormuz #ChinhTri #KinhTe #DauKhi